Mój dziadek stryjeczny Wincenty Kierzkowski (brat Romana) mógł mieszkać w tej kamienicy co najmniej kilkanaście lat. Pierwszą wzmiankę o tym znalazłem w akcie ślubu z 1920, kiedy to poślubił żonę zmarłego brata Wojciecha, Annę Kierzkowską z domu Jabłońską, która w tym czasie również była zameldowana (prawdopodobnie z córką Janiną) na Wiktorskiej 3.
Kiedy po śmierci Anny, Wincenty stanął po raz drugi na ślubnym kobiercu w 1931 roku, nadal mieszkał pod tym adresem.
W budynku tym musiał również przez jakiś czas przed ślubem mieszkać dziadek Roman Kierzkowski. Zapis o tym znalazłem w akcie małżeństwa zawartego ze Stefanią w 1929 roku – mieszkał na Wiktorskiej „na stelmachówce”.
W 1930 roku właścicielem domu był Bronisław Cieślikowski, według „Książki Informacyjno-Adresowej „Cała Warszawa”” wydanej w 1930 roku.
Około 1935 roku nieruchomość prawdopodobnie została przejęta przez Reginę Eugenię Neugoldberg (Dauksza, po wyjściu za mąż w październiku 1939 roku za inżyniera Bronisława Jana Daukszę).
Trochę historii budynku opisanej na stronie Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków:
„Budynek jest jedną z najstarszych kamienic na terenie ul. Wiktorskiej, która do II wojny światowej była zabudowana kamienicami czynszowymi tylko w niewielkim stopniu, w związku z tym ocalałe do dziś obiekty przedwojenne stanowią cenne pamiątki jej historii, których wartość oceniać należy w kontekście miejsca i specyfiki ulicy. Kamienica, której najstarsze relikty (mury obwodowe części zachodniej, część stropów, piwnica, elementy wyposażenia wnętrza) pochodzą z pierwszych dziesięcioleci XX w. stanowi dokument wczesnej fazy zabudowy ulicy z okresu początków jej zagospodarowania. Razem z budynkiem nr 6 przedmiotowa kamienica reprezentuje jeden z najstarszych reliktów budownictwa mieszkaniowego w okolicy, dokumentujący nie tylko historię ulicy, ale też pozwalający zachować historyczną ciągłość jej zabudowy. Dodatkowa wartość obiektu wynika z jego podwójnej metryki – datowanie najstarszej części sięga okresu, kiedy Mokotów był jeszcze wsią poza granicami administracyjnymi Warszawy, a rozbudowa i forma zewnętrzna schyłku dwudziestolecia międzywojennego, kiedy na obszarze dzielnicy zaczęło się już pojawiać nowoczesne budownictwo modernistyczne. Tym samym obiekt należy do niewielkiej grupy tradycyjnych kamienic czynszowych przebudowanych w latach 30. XX w. w konwencji modernizmu z zachowaniem pierwotnego układu funkcjonalnego i elementów konstrukcyjnych. Choć samo datowanie obiektu nie przesądza o jego wartości zabytkowej, w tym przypadku jest to cenny relikt historii ulicy i zachodzących w jej obrębie procesów budowlanych i urbanizacyjnych.
Obiekt jest również pamiątką epizodów związanych z II wojną światową oraz Powstaniem Warszawskim. Choć skala odziaływania obydwu wydarzeń odczytywalna jest w przestrzeni miasta na licznych obiektach, okolice wylotu ulicy Wiktorskiej od strony wschodniej były areną szczególnie dramatycznych wydarzeń utrwalonych w przekazach powstańczych, m.in. ewakuacji oddziałów powstańczych i ludności cywilnej po kapitulacji Mokotowa. Na terenie ulicy Wiktorskiej toczyły się zacięte walki w okresie Powstania Warszawskiego, działania zbrojne prowadziło tu m.in. zgrupowanie „Radosław” oraz batalion „Parasol”. W ostatnich dniach września 1944 r. ulice Wiktorska, Szustra i Odolańska ostrzeliwane były przez niemiecką artylerię. W okolicach kamienicy przy ul. Wiktorskiej 3, u wylotu ulicy od strony ul. Puławskiej, znajdował się też właz jednego z najbardziej znanych powstańczych kanałów łączących Mokotów i Śródmieście Południowe, którym ewakuowano liczne grupy powstańców po kapitulacji Mokotowa (zbombardowany 26 września 1944 r.). Tym samym ocalała z pożogi wojennej bryła frontowa kamienicy wraz z elewacją pokrytą licznymi śladami kul jest bezpośrednim dokumentem działań powstańczych i nie można jej odmówić walorów historycznych (wpisanie do rejestru zabytków kamienicy pod nr 17 umożliwiło udokumentowanie analogicznych śladów walki oraz ich utrwalenie w postaci odkrywki architektonicznej w przestrzeni wyremontowanej elewacji). Podkreślić należy, że ochrona konserwatorska tak rozpoznanego obiektu umożliwia nie tylko badanie i utrwalenie historii ulicy Wiktorskiej, ale też jednego z najdramatyczniejszych epizodów w jej wojennej historii, tym samym związana jest w przebiegiem Powstania na terenie Mokotowa.”
źródło historii budynku oraz współczesne zdjęcia: https://www.mwkz.pl/archiwum-aktualnosci-lista/1284-kamienica-przy-wiktorskiej-3-w-warszawie-zabytkiem
Dodaj komentarz